Lọc dầu động cơ

Lọc dầu động cơ hay còn được gọi là lọc dầu bôi trơn, lọc nhớt động cơ. Là bộ phận quan trọng giúp loại bỏ tạp chất, bụi bẩn, muội than, hạt kim loại trong dầu bôi trơn của các thiết bị cơ giới, máy công trình, khai thác, thiết bị công nghiệp. Ngăn tạp chất, cặn dầu tích tụ bên trong làm giảm hiệu quả hoạt động, hư hại động cơ. Duy trì dầu nhớt sạch cho hiệu quả bôi trơn tản nhiệt tốt.

Cấu tạo cơ bản của lọc dầu động cơ

Vỏ lọc: Lớp vỏ bằng kim loại, nhựa bên ngoài bảo vệ các bộ phận lọc bên trong khi hoạt động. Tránh khỏi các tác động như áp suất cao, nhiệt độ cao, rung lắc mạnh.

Lõi lọc: Là thành phần giữ vai trò lọc chính. Thường là lớp vật liệu có cấu trúc xếp ly. Cấu trúc giúp tăng diện tích, khả năng lọc giữ lại cặn bẩn. Khi dầu nhớt đi qua, lớp vật liệu lọc như một tấm lưới giữ lại các hạt kim loại, bụi bẩn, cặn lớn hơn lỗ lọc.

Gioăng: Đảm bảo lọc dầu động cơ được lắp kín khít. Không bị hở gây rò rỉ dầu bôi trơn.

Van bypass: Khi khởi động lạnh hay khi lọc bị nghẹt, áp suất dầu bôi trơn chênh lệch, không đủ dầu. Van sẽ mở để dầu đi tắt qua mà không cần lọc. Lúc này động cơ buộc phải dùng dầu bẩn để duy trì hoạt động mà không bị dừng đột ngột do thiếu dầu bôi trơn. Đây chỉ là giải pháp tạm thời để cứu máy khỏi bị thiếu dầu. Dầu nhớt bẩn đi qua van liên tục mà không lọc sẽ gây hư hại động cơ.

Van một chiều: Ngăn dầu nhớt chảy ngược về cacte khi tắt máy. Giữ dầu bôi trơn lại trong lọc để đảm bảo có dầu bôi trơn ngay khi khởi động. Giúp bơm nhanh tạo áp suất dầu ổn định bên trong hệ thống. Giảm thời gian chờ dầu nhớt được bơm lên và mài mòn ban đầu khi khởi động lạnh mà không có dầu.

Nguyên lý hoạt động của lọc dầu động cơ

Ban đầu dầu nhớt sẽ được bơm hút từ cacte (khoang chứa dầu nhớt). Tạo áp lực để đẩy dầu đi qua lọc dầu động cơ. Khi dầu chảy vào lọc, lớp vật liệu lọc sẽ giữ lại các hạt tạp chất, kim loại, cặn. Chỉ dầu nhớt sạch mới đi qua lớp lọc. Dầu nhớt được đưa đến các bộ phận cần dầu bôi trơn như trục khuỷu, bạc trục khuỷu, piston, các bánh răng truyền động,… Ngoài bôi trơn để giảm ma sát tại các chi tiết. Dầu bôi trơn còn hấp thụ nhiệt sinh ra bên trong. Làm mát các bộ phận để tránh động cơ bị quá nhiệt. Cuối cùng dầu lại quay trở về cacte và bắt đầu chu kỳ bôi trơn mới.

Động cơ cần dầu bôi trơn để giảm áp lực lên các chi tiết khi hoạt động liên tục. Duy trì hiệu quả làm việc ổn định, trơn tru. Loại bỏ các hạt kim loại, muội than sinh ra bên trong. Ngăn ma sát mạnh giữa các chi tiết, các hạt kim loại làm hư hại, mài mòn các chi tiết. Kéo dài tuổi thọ các bộ phận bên trong.

Các loại vật liệu lọc dùng cho lọc dầu động cơ

Cellulose

Là lớp lọc được làm từ vật liệu tự nhiên như bột gỗ, sợi bông, tre,… Các sợi vật liệu được ép lại với nhau tạo thành lớp giấy lọc. Kích thước sợi tự nhiên sẽ không đồng đều tạo thành các lỗ lọc kích thước to nhỏ khác nhau. Vật liệu thường có hiệu quả giữ lại các hạt kích thước từ trung bình đến lớn. Vật liệu tự nhiên có tính hút ẩm. Các sợi vật liệu lọc sẽ nở ra nếu tiếp xúc với nước trong dầu. Sợi vật liệu nở, kích thước lỗ lọc sẽ thay đổi. Giá thành lọc vật liệu cellulose thường khá rẻ, thời gian sử dụng ngắn.

Sợi tổng hợp (Synthetic media)

Từ các vật liệu Polyester, Polypropylene, Nylon, Acrylic được kéo thành các sợi siêu mảnh. Kết hợp với nhau tạo thành lớp vật liệu lọc. Vì được sản xuất bằng công nghệ hiện đại nên vật liệu từ sợi tổng hợp có kích thước sợi ổn định, lỗ lọc đều. Chịu được nhiệt độ cao, áp suất lớn, chịu được nước. Vật liệu ít bị biến dạng bởi nước, dầu. Do quy trình sản xuất phức tạp nên có giá thành đắt hơn so với lọc cellulose.

Vật liệu pha kết hợp giữa cellulose và sợi tổng hợp

Trộn lẫn sợi cellulose và sợi tổng hợp để tạo thành lớp vật liệu lọc. Khắc phục được một phần nhược điểm của vật liệu cellulose. Tăng độ bền của lớp lọc, giảm tình trạng ngấm nước, giản nở của vật liệu sợi cellulose. Giá thành rẻ hơn so với sợi tổng hợp. Nhưng hiệu suất lọc tốt, bền hơn sợi cellulose.

Vật liệu nhiều lớp (Multi-layer media)

Là dạng vật liệu lọc kết hợp từ 2 lớp vật liệu trở lên. Thường sẽ kết hợp các lớp vật liệu lọc như cellulose, sợi pha, sợi tổng hợp, sợi thủy tinh. Tạo thành các cấp độ lọc khác nhau như lớp ngoài giữ hạt to, lớp tiếp theo giữ hạt kích thước trung bình, lớp trong giữ hạt kích thước nhỏ, siêu nhỏ. Cho hiệu suất lọc cao, ổn định. Giữ lại được các hạt kích thước to đến rất nhỏ. Sản xuất phức tạp nên vật liệu có giá thành đắt hơn cellulose, vật liệu pha, sợi tổng hợp.

Sợi kim loại

Lớp vật liệu được cấu tạo từ các sợi kim loại nhỏ đan xen nhau. Sợi kim loại có độ bền cao, chịu nhiệt tốt. Có thể vệ sinh bằng dung dịch vệ sinh lọc chuyên dụng và dùng lại. Nhưng hiệu suất lọc không cao. Chỉ giữ lại được các hạt, cặn có kích thước lớn. Lọc dầu động cơ có vật liệu lọc là lưới kim loại thường là lọc lưới được đặt tại cacte. Loại bỏ các cặn, hạt kích thước lớn trong dầu bôi trơn, bảo vệ bơm dầu.

Dấu hiệu cần thay lọc động cơ mới

Thời gian thay thế định kỳ

Các thiết bị sử dụng dầu nhớt đều có khuyến cáo về thời gian cần thay lọc dầu động cơ mới riêng.

Xe ô tô, xe vận tải nhỏ: Thường là khi xe đi được 5000km đến 10.000km là cần thay lọc dầu động cơ mới. Hoặc có thể thay lọc mới sau 2 lần thay dầu nhớt.

Xe đầu kéo, container, xe tải nặng: Là khi xe đi được 15.000km đến 30.000km. Xe trọng tải nặng cần chạy nhiều, quãng đường dài, chịu tải lớn. Nên động cơ nóng liên tục làm dầu nhanh bị xuống cấp, sinh muội than nhiều hơn. Bắt buộc thay dầu nhớt và lọc dầu động cơ cùng lúc để bảo vệ các bộ phận, hệ thống tăng áp (turbo).

Máy công trình (máy xúc, máy ủi, máy đào, xe nâng,…) và máy phát điện diesel: 200 giờ đến 500 giờ hoạt động. Các động cơ máy thường hoạt động tần suất cao liên tục. Trong môi trường làm việc khắc nghiệt nhiều bụi mịn tại công trường, mỏ khai thác, xưởng. Cần thay lọc dầu động cơ mới cùng lúc với thay dầu để đảm bảo động cơ luôn được sạch. Hoạt động chính xác, ngăn hư hại các chi tiết đắt tiền của máy.

Động cơ diesel máy công nghiệp và tàu thủy: Đã có từ 500 giờ đến 1000 giờ hoạt động. Tùy theo đặc trưng của thiết bị và khuyến cáo của nhà sản xuất.

Các dấu hiệu của máy cần kiểm tra thay lọc dầu động cơ

Đèn báo lỗi: Các dòng xe đời mới, thiết bị hiện nay thường có bộ cảm biến ở hệ thống bôi trơn. Khi áp suất dầu thay đổi bất thường, nhiệt độ dầu tăng cao đèn cảnh báo sự cố sẽ bật để thông báo. Có vấn đề với hệ thống bôi trơn, nghẹt lọc, dầu bẩn hoặc hư hại bộ phận nào đó. Dầu nhớt không đủ áp suất cần thiết để bôi trơn máy hoạt động ổn định. Nên kiểm tra sửa chữa ngay.

Đèn bảo dưỡng: Một vài máy còn có đèn báo đến thời hạn bảo dưỡng. Đèn sẽ bật khi xe đã chạy đủ km hoặc ECU bật thông báo khi tính toán thấy dầu nhớt trong động cơ đến hạng cần thay. Máy vẫn có thể tiếp tục hoạt động nhưng đã đến thời hạng cần chuẩn bị để thay dầu, lọc mới.

Động cơ bị nóng: Động cơ dễ bị nóng, nóng nhanh hơn. Quạt của két nước làm mát hoạt động nhiều. Xem đồng hồ đo nhiệt độ nước làm mát hoặc dầu (nếu có) tăng cao. Có thể do lọc bị nghẹt, dầu bẩn gây ra.

Có tiếng động lạ: Có tiếng ma sát, tiếng ồn lớn hơn bình thường tại động cơ máy. Thiếu dầu, dầu bẩn làm tăng ma sát tại các chi tiết.

Thiết bị hoạt động yếu: Hiệu suất hoạt động của máy giảm. Phản ứng chậm, ì ạch, rung giật khi làm việc.

• Nên thay lọc dầu động cơ mới đúng thời hạng, trước khi động cơ có các dấu hiệu trục trặc, giảm năng suất làm việc. Lọc hoạt động là để bảo vệ các chi tiết động cơ khỏi hư hại do các hạt tạp chất, cặn trong dầu bôi trơn. Nếu chờ đến khi động cơ có dấu hiệu hoạt động không tốt mới thay thì có nghĩa là bạn đang để dầu bẩn gây hư hại các bộ phận. Trái với mục đích sử dụng của nhà sản xuất lọc dầu động cơ đề ra.

Tại sao cần thay lọc dầu động cơ cùng lúc với thay dầu nhớt?

Khi thay lọc mới cho động cơ mà vẫn dùng dầu nhớt cũ: Nếu dầu nhớt vừa được thay gần đây. Vẫn còn sử dụng được không quá bẩn thì động cơ vẫn hoạt động ổn định. Nếu dầu đã cũ, chứa nhiều cặn dầu. Lọc mới được thay sẽ nhanh bị nghẹt hơn. Trong dầu nhớt bẩn chứa nhiều muội than, hạt kim loại, cặn dầu. Chất lượng dầu nhớt cũ đã đi xuống. Không còn hiệu quả bôi trơn, tản nhiệt, chống ăn mòn như trước. Lọc chỉ giữ lại tạp chất, cặn chứ không khôi phục được hiệu quả dầu. Động cơ nhanh nóng, các chi tiết động cơ sẽ bị mài mòn, xước do ma sát.

Khi thay dầu mới nhưng dùng lại lọc cũ: Trường hợp xảy ra ở các xe tải nhẹ, xe du lịch. Có điều kiện hoạt động ổn định, môi trường hoạt động không quá nhiều bụi mịn (2 lần thay dầu / 1 lần thay lọc). Khi lọc vẫn còn trong thời hạng sử dụng, không bị quá bẩn thì vẫn có thể tiếp tục dùng lọc khi đến thời hạng thay. Nếu dùng lại lọc cũ mà lọc đã bẩn, chứa quá nhiều cặn. Dầu nhớt mới không thể qua lọc khiến van bypass mở cho dầu đi tắt qua mà không lọc. Lâu ngày các cặn bẩn không được lọc sẽ hình thành cặn, bùn dầu bên trong động cơ. Gây bó kẹt máy phải kiểm tra làm sạch toàn bộ hệ thống động cơ dùng dầu bôi trơn. Tốn rất nhiều chi phí và thời gian.

Khi kiểm tra thay lọc thì nên quan sát tình trạng dầu nhớt cùng lúc để xác định xem có cần thay dầu mới không.

Cách nhận biết dầu bôi trơn, lọc dầu động cơ bẩn

Cách kiểm tra tình trạng dầu bôi trơn

Có thể kiểm tra lượng dầu bên trong két bằng que thăm dầu. Dầu nhớt phải nằm ở mức ổn định không thấp hơn mức nhỏ nhất và vượt mức dầu cao nhất. Dầu thấp là động cơ đang thiếu dầu. Mức dầu quá cao sẽ có nguy cơ tràn dầu, rò rỉ dầu ra ngoài. Kiểm tra, quan sát tình trạng dầu đổ ra khỏi lọc khi thay lọc dầu.

Dầu sạch: Màu sáng, có độ trong suốt. Có độ nhớt ổn định không quá khác biệt với ban đầu. Có ít tạp chất, cặn bên trong. Mùi dầu bình thường, không quá hắc.

Dầu bẩn: Màu nâu sẫm, đen. Dầu quá đặc hoặc quá lỏng so với ban đầu. Thấy bên trong dầu có nhiều cặn, tạp chất, hạt kim loại lẫn bên trong. Dầu có mùi hắc, cháy khét. Dầu có chức năng chính là cuốn đi cặn bẩn bên trong động cơ. Nếu động cơ hoạt động tại môi trường nhiều bụi dầu có thể nhanh bị đổi màu. Cần xem xét cả thời gian đã xử dụng dầu để xác định có nên thay dầu mới hay không.

Cách kiểm tra tình trạng lọc dầu động cơ

Lọc dạng spin-on có vỏ lọc gắn liền với các thành phần lọc thành khối liền. Không thể quan sát lõi bên trong. Chỉ có thể tính toán thời gian thay lọc hoặc chờ có đèn cảnh báo. Lọc dạng cartridge có lõi lọc rời được gắn vào vỏ (housing) cố định. Nên có thể lấy lõi ra khỏi vỏ để kiểm tra tình trạng lõi lọc và dầu.

Lọc vẫn còn sạch: Tình trạng lõi lọc không thay đổi quá nhiều so với ban đầu. Không bị đổi màu, bị rách, biến dạng. Lọc vẫn có thể tiếp tục được sử dụng.

Lọc bẩn: Nhiều cặn bẩn, bùn dầu, hạt kim loại li ti phủ kín bên ngoài vật liệu lọc. Lõi lọc nặng, đổi màu hoàn toàn (màu giấy lọc sẫm, đen hơn), rách giấy lọc, nếp gấp biến dạng, xẹp. Cần chuẩn bị để thay lọc dầu động cơ mới ngay.

Các lưu ý khi thay lọc dầu động cơ, dầu nhớt mới

Lưu ý khi thay lọc dầu động cơ

–  Lưu ý mã số của lọc để tìm lọc thay thế có kích thước, hiệu suất lọc phù hợp với máy.

–  Dùng lọc chất lượng tốt sẽ giúp bảo vệ động cơ hiệu quả, hoạt động ổn định, kéo dài tuổi thọ máy. Nhưng dùng lọc chất lượng kém ngược lại sẽ là nguyên nhân khiến động cơ nhanh bị hư hại. Không nên đánh đổi tuổi thọ thiết bị vài trăm triệu bằng việc tiết kiệm vài trăm nghìn mua lọc.

–  Chú ý cẩn thận khi tắt máy, để máy nguội hẳn mới kiểm tra thay lọc, dầu nhớt. Động cơ không được tắt, dầu nóng có nguy cơ gây hại đến người bảo dưỡng máy.

–  Cẩn thận vệ sinh bụi bẩn khi thay lọc. Vệ sinh vỏ lọc cartridge. Tránh để lọt bụi, tạp chất vào trong lọc.

–  Nổ máy để kiểm tra đã lắp đặt đúng chưa. Lọc mới hoạt động tốt và có vấn đề gì khác không. Chủ quan để máy chạy, hoạt động làm việc ngay lập tức có thể gặp các tình trạng nguy hiểm như rò rỉ dầu, thiếu dầu gây bó máy, hư hại nặng.

–  Không siết lọc quá chặt có thể gây biến dạng móp méo lọc, vỏ lọc (housing). Siết đúng, đủ lực theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

–  Nếu kiểm tra thấy lọc vẫn chưa quá bẩn nhưng đã đến thời gian thay lọc. Thì có thể dùng lọc thêm một thời gian ngắn nữa. Nhưng tốt hơn hết là thay lọc mới luôn. Nếu lọc bẩn, nghẹt trong khi sử dụng thì động cơ sẽ bị hư hại.

–  Không dùng lại gioăng cũ. Gioăng cao su siết chặt trong thời gian dài. Chịu nhiệt độ cao của động cơ có thể bị biến dạng, mất độ đàn hồi. Lọc mới thường sẽ được bán kèm theo gioăng mới. Dùng gioăng mới luôn để đảm bảo kín khít.

–  Không vệ sinh dùng lại lọc cũ (trừ lọc lưới kim loại). Lọc dầu động cơ thường được làm từ vật liệu lọc cấu tạo từ các sợi nhỏ (cellulose, sợi tổng hợp). Khi vệ sinh bằng nước, chà rửa, thổi bằng khí nén sẽ làm hỏng cấu trúc sợi. Bên ngoài nhìn sạch nhưng cặn bẩn vẫn còn lại sâu bên trong.

Lưu ý khi thay dầu nhớt mới

–  Luôn cần kiểm tra độ sạch của dầu nhớt, lượng dầu bôi trơn của máy để thay mới hoặc thêm dầu. Tránh để máy hoạt động khi thiếu dầu bôi trơn.

–  Các dạng máy khác nhau sẽ cần dùng loại dầu nhớt khác nhau. Chọn đúng loại dầu nhớt mà nhà sản xuất yêu cầu để sử dụng cho máy.

–  Làm sạch cả bình chứa khi thay dầu mới. Bình chứa thường có cặn dầu đóng bên trong do cặn bẩn trong dầu lắng xuống trong bình, dầu cũ bị oxy hóa sinh cặn. Không để dầu cũ, cặn dầu sót lại lẫn vào dầu mới.

–  Đổ dầu vào bình chứa đúng mức. Không đổ quá đầy dầu nhớt. Dầu sẽ giãn nở ra khi gặp nhiệt độ cao nên có thể bị rò rỉ ra ngoài. Áp suất dầu tăng bất thường, dầu bị sủi bọt.

Công ty Thiên Mã đang là đại lý chính hãng lọc Donaldson tại Việt Nam. Công ty chuyên phân phối nhiều loại lọc từ các thương hiệu uy tín dùng cho thiết bị cơ giới, máy phát điện, máy công trình, máy nén khí. Dầu nhớt, nước làm mát (đậm đặc, pha sẵn) giá tốt. Đảm bảo sản phẩm chính hãng, rõ ràng. Liên hệ ngay cho chúng tôi để được tư vấn chi tiết, chọn lọc thay thế phù hợp với máy, nhận báo giá và đặt mua lọc.